امروز داشتم آرشیو نوشتههای وبلاگ قبلیم «دریچهای به شرق» رو نگاه میکردم. فایلهای این وبلاگِ منفجر شده، بهطرز شگفتانگیزی توی حافظهی موبایل منفجر شدهی قبلیم، یادگاری مونده. داشتم مطلبها رو دوباره مرور میکردم. بعضی از اونها رو گاهی توی این وبلاگ هم آوردم. چشمم به مطلبهایی افتاد که اون زمان در مورد تبت مینوشتم. بیشترش رو خودم مینوشتم و گاهی از منابع دیگه هم نقل قول میکردم. یادم هست که قبل از شروع المپیک پکن، تبتیها خیلی شلوغکاری کردن و انعکاس خبرهای تبت هم توی رسانههای بینالمللی خیلی زیاد شد و من هم تا حدودی، با وبلاگم، قضیه رو دنبال میکردم.
گاهی وقتها نمیدونم که به تبت علاقه دارم، یا اینکه تبت، دغدغهی من هست. با مروری به نوشتههایی که بهصورت مقطعی، در مورد وضعیت این سرزمین نوشتم و هنوز هم دوست دارم که در موردش بیشتر بنویسم، فکر کنم که احساس من به این سرزمین، بین علاقه و دغدغه، تبدیل شده به «دَلاغه»!!!
متاسفانه صحبت از تبت، برای ما ایرانیها خیلی موضوع جذابی نبوده و نیست و عموما هم از تبت بیخبریم، مگر اینکه اتفاق خیلی خاصی بیفته که اون هم مثل خیلی از خبرهای دیگه، یکی دو روزی توی فضاهایی شبیه سایت بالاترین میاد و بعد هم مثل خیلی چیزهای دیگه، به خاطرهها میپیونده! نه، خوب که فکر میکنم میبینم حتا به خاطرهها هم نمیپیونده!
در هر حال، این مختصر تلاش من بوده توی این چند سال اخیر برای نیمنگاهی به مشکلات تبت که بیشتر از نیم قرن هست ادامه داره و دنیا هم گویا فعلا انقدر بدبختی داره که فنا شدن یه سرزمین و فرهنگ و مذهبش، به فلانش هم نیست! برای بیشتر ایرانیها هم، تبت یه چیزیه شبیه «ولم کن هانی! حوصله ندارم!».
چندتایی از مطلبهایی که در خصوص تبت نوشتم، چه بهصورت وبلاگی و دوستانه، و چه بهشکل مقالههای رسمی و منتشر شده رو میتونین بخونین. یه خبر هم از یکی از روزنامههای اون موقع هست که در مورد تبت کار کرده بود و من هم گذاشته بودم توی وبلاگ که اینجا هم میذارم برای هماهنگی با موضوع مربوطه. چندتایی مقالهی مفصل در مورد تبت هم توی ایران نوشتم و به خاطرِ نمیدونم چرا، منتشر نشد! فایلهاش هم ترکید نابود شد! خلاص….. اما….. نهضت ادامه دارد…..
**********
پاییز 1385
چین چه در سر دارد؟ (نکاتی دربارهی برگزاری اولین همایش جهانی بودیسم در چین)، ماهنامه اخبار ادیان، شماره 20 و 21، پاییز 1385
**********
تبت و دولت کمونیست
11 بهمن 1386
(از آرشیو وبلاگ دریچهای به شرق/ علی فرحبخش)
توی چند سالی که به کار تحقیق در مورد شرق دور مشغول بودم، همیشه علاقهی عجیب و غریبی به تبت داشتم و دارم. این سرزمین، واقعا یکی از اسرارآمیزترین مناطق جهان هست و عموما بافت اجتماعی سنتی رو در خودش داره، هرچند با ایجاد راهآهن جدید تبت که دولت کمونیست چین پایهگذار اون بوده، نگرانیهایی در مورد از بین رفتن آداب و رسوم سنتی در تبت بهوجود اومده. بعد از تبعید دالاییلاما به هند، اوضاع تبت تحت کنترل دولت چین در اومد، اما هیچوقت مردم تبت، اعتماد و همبستگی خودشون با دالاییلاما رو از دست ندادن. من چند سالی هست که اخبار مربوط به تبت و دالاییلاما رو دنبال میکنم و گاهی با دفتر دالاییلاما و نهضت مقاومت تبت و دولت تبت در تبعید، تماسهایی هم میگیرم، اما نکتهی خیلی جالب برام این هست که دالاییلاما هرگز از راهی بهغیر از احترام متقابل، اقدام نکرده، چیزی که امروزه برای ما ایرانیها یه کم مسخره بهنظر میرسه.
چند وقت پیش، توی مجلهی اخبار ادیان، مقالهی خبری کوتاهی نوشتم در مورد اولین همایش بودیسم توی چین و حاشیههای اون. امیدوارم این مقاله رو سفیر چین نخونه! میخوام ویزا بگیرم! از قضای فلک، مقالهی بعدیم هم در مورد تبت و تحولات نوین برخاسته از ایجاد راهآهن جدید هست که امیدوارم اگه چاپ شد، بهخیر بگذره!
در هر حال، این سرزمین شگفتانگیز، همیشه عدهی زیادی رو بهسمت خودش جذب کرده و اساتید معنوی خیلی با ارزشی رو در خودش جای داده. امیدوارم اصالت، فرهنگ و بنیانهای معنوی تبت، با مسائل مضحکی مثل شلوار جین و موبایل و بیکینی و گوسفند ژنتیکی و … لکهدار نشه!
**********
اسفند 1386
دین تبتی روی خط آهن چین، ماهنامه اخبار ادیان، شماره 24 و 25، اسفند 1386
**********
شورش در تبت
8 فروردین 1387
(از آرشیو وبلاگ دریچهای به شرق / علی فرحبخش)
چند وقتی هست که تظاهرات و شورش تبتیها توی رسانههای جهان، گل کرده و این وسط خبرهای ضد و نقیضی هم بهگوش میرسه. در اینکه تبتیها سالهاست با دولت چین مشکل دارن شکی نیست اما اینکه توی این چند روز واقعا چه اتفاقاتی افتاده کاملا واضح نیست. بعضی رسانهها اعلام کردن که تبتیها تظاهرات آرومی رو داشتن و پلیس با اونها برخورد تندی داشته و یه سری از رسانهها خبر میدن که تظاهراتها واقعا خشونتآمیز بوده و پلیس مجبور به اعمال زور شده.
در هر حال، قضیهی آزادیخواهی تبت، بحث نوپایی نیست و بعد از اشغال تبت توسط ارتش چین کمونیست و تبعید دالاییلاما به هند، مبارزه برای آزادی تبت متوقف نشد و به شکلهای مختلف مبارزاتی صورت گرفت و الان هم به یه بحران تبدیل شده. اما این وسط، خود تبتیها هم کمی بههمریخته دارن عمل میکنن. دالاییلاما که بعد از تبعید به هند توی شهر دارامسالا زندگی میکنه و این شهر به لهاسای کوچک معروف هست، مبارزات کاملا منحصر به فرد خودش رو که بر اساس عدم خشونت هست دنبال میکنه و هنوز معتقده که مسئلهی تبت رو باید با روشهای صلحآمیز حل کرد. هر چند که بعد از گذشت تقریبا نیم قرن، دولت چین هنوز حاضر به مذاکره با دالاییلاما نیست و روی حرف خودش پافشاری میکنه. این امر باعث شده تا چهرهی بینالمللی چین، کمی خدشهدار بشه و هنوز هم دولت چین، حاضر به مذاکره با دالاییلاما نیست.
از طرف دیگه، جنبشهای دیگهای مثل نهضت مقاوت تبت و جنبش جوانان تبت، روشهایی رو اجرا میکنن که عموما با روش دالاییلاما مغایرت داره. شورش تبت که در آستانه مسابقات المپیک، بهنوعی منفجر شده و رسانههای غربی به اون دامن زدن، وجههی چین رو بد جلوه داده. مسابقاتی که پیام اون اتحاد و همبستگی تمام انسانهای جهان هست، قراره توی کشوری برگذار بشه که خودش بهنوعی داره حقوق بشر رو نقض میکنه و زیر پا میذاره! البته اینکه واقعا اینکار داره انجام میشه یا نه رو نمیشه دقیقا رد یا تایید کرد. علیهذه تبتیها که سالها مبارزه و مخالفت خودشون رو بهصورت کاملا آشکار جلوه نداده بودن، ناگهان شورشی رو به پا کردن که در سالهای اخیر، بیسابقه هست.
دولت چین، بعد از راهاندازی خط راهآهن تبت که مرتفعترین خط آهن جهان هست، کانال کاملا تازهای برای ورود به تبت و کنترل این سرزمین ایجاد کرد و باعث ورود صدها هزار غیر تبتی به تبت شد که این امر برای تبتیها که حامی بنیانها و فرهنگ سنتی خودشون هستن، بهنوعی تخریب اصالتهاشون محسوب میشه.
در حال حاضر، همه منتظر هستن تا دولت چین، راه حل اساسی و مورد قبولی رو در مورد تبت اتخاذ کنه تا ابهام بهوجود اومده در سطح بینالمللی و همچنین خواستههای تبتیها مورد توجه قرار بگیره و بهقول ما ایرانیها، ختم بهخیر بشه …..
**********
18 فروردین 1387
(از آرشیو وبلاگ دریچهای به شرق)
تشدید ناآرامیها در تبت
نیروهای پلیس نظامی چین روز گذشته ۸ تن از هواداران راهبان بودایی را در ناآرامیهای شهر کوچک دونگو در ایالت سیچوان کشتند تا بحران اعتراضات جداییطلبانه تبتیها بار دیگر به یک سوژه داغ رسانهای تبدیل شود. به گزارش روزنامه تایمز چاپ لندن، ناآرامی در شهر دونگو که در نزدیکی مرزهای تبت در ایالت سیچوان قرار دارد زمانی بالا گرفت که تعدادی از پلیسهای نظامی ارتش خلق سعی کردند عکسهای دالاییلاما، رهبر در تبعید تبتیها را از تظاهرکنندگان بگیرند که این مسئله به بروز درگیری بین تظاهرکنندگان و نظامیها منجر شد. در حالی که دولت چین سعی دارد با کنترل اوضاع در آستانه برگزاری المپیک ۲۰۰۸ پکن از این مناسبت به منزله تابلویی تبلیغاتی برای نشان دادن پیشرفتهای چین استفاده کند، از سرگیری اعتراض جداییطلبان تبت موجبات خشم و نگرانی رهبران ارشد جمهوری خلق چین را فراهم آورده است. ناآرامیهای روز گذشته یکی از خونبارترین موارد رویارویی تظاهرکنندگان هوادار دالاییلاما با ارتش چین بود که در آن هشت نفر بر اثر شلیک سربازان چین کشته شده و دهها تن مجروح شدند . از آنجا که دولت چین ورود خبرنگاران را به مناطق ناآرام ممنوع کرده آمار دقیقی از تعداد مجروحان در دست نیست. مردم دونگو که دیروز از ورود سربازان چینی به معبد تاریخی تونگ در حاشیه این شهر خشمگین بودند با تجمع در خیابانهای شهر با در دست گرفتن تصاویر دالاییلاما شعار «زندهباد دالاییلاما» سر دادند. نیروهای ارتش برای متفرق کردن تظاهرکنندگان وارد عمل شدند که برخورد خشونتآمیز آنها با کسانی که تصاویر دالاییلاما را در دست داشتند جرقه درگیری را زد.
حادثه از نگاه چین
رسانههای دولتی چین روز گذشته ضمن تایید حادثه دونگو ادعا کردند درگیری بین تظاهرکنندگان و معترضان زمانی بهوقوع پیوست که حاضران در تظاهرات بهسوی یکی از مقامات محلی حملهور شده و وی را مورد ضرب و شتم قرار دادند. خبرگزاری چینی شینهوا عصر دیروز گزارش داد با توجه به اقدامات خصمانه شرکتکنندگان در تظاهرات، چارهای جز استفاده از گلولههای واقعی علیه ضاربان مقام محلی وجود نداشتهاست.
پوسترهای دردسرساز
دولت چین از اواسط دهه ۹۰ نگاهداری و حمل تصاویر دالاییلاما را منع کردهاست. دالاییلاما در آن زمان ادعا کرده بود از حلول روح پانچنلاما، از رهبران پیشین بوداییهای تبت که در سال ۱۹۸۹ درگذشت در کالبد کودکی که جانشین او خواهد شد، اطلاع یافته است. این ادعا به مثابه بیاعتبار کردن لامای بعدی بود که توسط دولت چین تعیین شدهاست. کودکی که دالاییلاما مدعی رسوخ روح پانچنلاما در کالبد او بود از شاگردان یکی از معابد مهم بودایی در تبت بود که بهدنبال اظهارات دالاییلاما ناپدید شد و تلاشهای دولت چین برای یافتن او به نتیجه نرسید.
شرط حضور سارکوزی در افتتاحیه المپیک پکن
راما یاده، وزیر امور حقوق بشر فرانسه روز گذشته اعلام کرد نیکولا سارکوزی، رییسجمهوری این کشور در صورت عدم ازسرگیری مذاکرات چین با دالاییلاما در مراسم افتتاحیه بازیهای المپیک پکن شرکت نخواهد کرد. به گزارش خبرگزاری رویتر، یاده ضمن تشریح شرایط سارکوزی برای حضور در مراسم افتتاحیه بازیهای المپیک گفت: پایان خشونتها علیه مردم تبت، آزادی زندانیان سیاسی، انجام تحقیقات در خصوص اوضاع تبت و همچنین آغاز مذاکرات با دالاییلاما، رهبر معنوی تبتیها از جمله شرایط سارکوزی برای شرکت در این مراسم است.
(منبع: روزنامه جام جم، ۱۸ فروردین ۱۳۸۷)
**********
3 مرداد 1387
المپیک پکن
(از آرشیو وبلاگ دریچهای به شرق / علی فرحبخش)
«المپیک تابستانی ۲۰۰۸ که بهطور رسمی به نام بازیهای المپیک بیست و نهم شناخته میشود از ۸ اوت ۲۰۰۸ تا ۲۴ اوت ۲۰۰۸ میلادی در شهر پکن در کشور جمهوری خلق چین برگزار خواهد شد. بازیها دقیقا در ساعت ۰۸:۰۸:۰۸ شب به وقت محلی پکن با روشن شدن مشعل المپیک و بهطور رسمی آغاز خواهد شد و با حضور تقریبی 10،500 ورزشکار در ۲۸ رشته ورزشی به کار خود ادامه خواهد داد. بسیاری از تحلیلگران ورزشی بر این عقیده هستند که بازیهای المپیک تابستانی پکن، سیاسیترین دوره در تاریخ بازیهای المپیک در دوران معاصر میباشد.»
خبری که بالا خوندین گزارش کوتاهی بود از برگذاری قریبالوقوع المپیک پکن. جالب اینجاست که بازیهای المپیک برای اتحاد مردم جهان و با پیام صلح جهانی شکل میگیره اما از اونجایی که سیاست همیشه دستی در تمام امور داره، این بازیها هم از گزند سیاست به دور نموندن.
طی چند ماه اخیر، پکن نشون داده که میتونه میزبان خوبی برای المپیک باشه اما در عین حال چالشهایی هم بهوجود اومده که میشه برای نمونه به مسائل زیر اشاره کرد: بحران تبت، مخالفت دولت تایوان با عبور مشعل المپیک از این کشور بهعلت درگیریهای چین و تایوان بر سر الحاق تایوان به خاک مادری چین، متهم کردن دولت چین به نقض حقوق بشر از سوی سازمان عفو بینالملل و ابراز نگرانی کمیتهی بینالمللی المپیک در مورد وضعیت آلودگی هوا در پکن.
با تمام این وجود، بازیهای المپیک پکن علاوه بر داشتن جذابیتهای خاص خودش، برای قاره آسیا افتخاراتی رو بههمراه داره و بسیار جالبه که المپیک این دوره در کشوری برگذار میشه که یک ششم جمعیت جهان رو در خودش جای داده!
**********
«تبت، دین و دولت کمونیست» رادیو کوچه
بخش اول / 22 اسفند 1390
«تبت، دین و دولت کمونیست» رادیو کوچه
بخش دوم / 29 اسفند 1390
**********
چین، دالاییلاما و روایت نسلکشی در تبت / رادیو زمانه
16 تیر 1391 / ۶ ژوئیه ۲۰۱۲
**********
وبلاگ علی فرحبخش (موگِن) 