توی سال­ هایی که به کار تحقیق در مورد شرق دور مشغول بودم، همیشه علاقه ­ی عجیب و غریبی به تبت داشتم و دارم. این سرزمین، واقعاً یکی از اسرارآمیزترین مناطق جهان هست و عموماً بافتِ اجتماعی سنتی خودش رو حفظ کرده، هرچند با ایجاد راه آهن جدید تبت که دولت کمونیست چین پایه­ گذار اون بوده، نگرانی­ هایی در مورد از بین رفتن آداب و رسوم سنتی در تبت به وجود اومده. بعد از تبعید دالایی ­لاما به هند، اوضاع تبت تحت کنترل دولت چین در اومد، اما هیچ­وقت مردم تبت، اعتماد و همبستگی خودشون با دالایی لاما رو از دست ندادن. مردی که بعد از حدود نیم قرن (یعنی از سال 1959 میلادی) هنوز هم روی همون اصول اخلاقی خودش استوار مونده و از اون رو برنمی­گردونه. توی سال­ های اخیر، نفوذ دولت چین، حال و هوای سنتی این سرزمین رو تحت تاثیر قرار داده.

سخت­گیری­های همیشگی نسبت به مردم و راهب­ های بودایی و عدم توجه به حقوق اجتماعی اون­ها هم باعث شده تا اعتراض ­های زیادی با نهضت مقاومت تبت، دست به دست هم بده و به شکل گسترده تری نمایان بشه. حتی توی ماه­ های اخیر هم خبرهایی از خودسوزی چند راهب بودایی به گوش رسید. دولت کمونیست این خودسوزی ­ها رو به دالایی ­لاما و صحبت­ های تحریک­آمیز اون مربوط می­کنه و از اون طرف هم، دالایی ­لاما این خودسوزی ­ها رو نشونه ­ی فشار بیش از حد و ظالمانه­ ی دولت چین به سرزمین تبت می­دونه که باعث میشه یه انسان مجبور بشه برای اعتراض، دست به خودسوزی بزنه.

با سیاست­های دولت کمونیست چین، تبت داره تمام سنت و فرهنگ خودش رو به مرور از دست میده و نسل جدید هم دارن به سمتی میرن که دستمال پیشاهنگی قرمز دور گردن بپیچن و برای آرمان­ های حزب کمونیست، مثل ربات کار کنن و البته تعداد میلیونرهای چین هم طبق محاسبات رسمی، توی سال 2015 به بیش از 502،000 نفر برسه !!

در هر حال این سرزمین شگفت­انگیز همیشه عده­ ی زیادی رو به سمت خودش جذب کرده و اساتید معنوی خیلی با ارزشی رو در خودش جای داده. امیدوارم اصالت، فرهنگ و بنیان ­های معنوی تبت با مسائلی مثل شلوار جین و موبایل و بیکینی و گوسفند ژنتیکی و غیره به خاطره­ ها نپیونده !

زندگی‌نامه دالایی‌لاما

مردم از من می‌پرسند، دین من چیست: به آنان می‌گویم، دین من مهربانی‌ست. 

عالیجناب دالایی‌لاما¹، یکی از برجسته‌ترین شخصیت‌های مذهبی و سیاسی جهان شمرده می‌شود. تلاش پیگیر و مستمر در حفظ صلح و آرامش در تبت و در سراسر جهان، چهره‌ای برجسته و محبوب را از او خلق کرده‌است. وی در ششم جولای 1935، در منطقه‌ی لامو‌دون‌دروب²، در یک خانواده‌ی روستایی در قریه‌ی کوچکی به‌نام تاکت‌سر³ متولد شد.

فرقه‌ی بودایی لاماییسم، یکی از بزرگ‌ترین مکاتب تبت محسوب شده و پیروان آن بر این اعتقادند که رهبران یا لاماهای اعظم، پس از مرگ، به کالبدی جدید نقل مکان کرده و مجددا به‌صورت انسان متولد شده تا راهنمای پیروان آیین شوند⁴. دالایی‌لامای عصر حاضر، چهاردهمین تناسخ این چرخه است. بوداییان تبت، وی را یکی از بودایان زنده‌ی جهان می‌دانند و ایشان رهبری مذهبیِ قوم تبتیِ چین را بر عهده داشته و از سوی پیروان، یکی از تجلیاتِ بُدی‌ستوه⁵ محسوب می‌شود.

نام اصلی وی، تنزین‌گیاتسو⁶ است. وی را با القابی نظیر اقیانوسِ خرد، عالیجناب و غیره خطاب می‌کنند؛ تبتی‌ها وی را ییشی‌نوربو⁷  و در حالت ساده‌تر، او را کوندون⁸ می‌نامند.

تنزین گیاتسوی کوچک، پس از شناسایی توسط بزرگان مذهبی، در بیست و دوم فوریه 1940، در پنج سالگی به لهاسا⁹، مرکز تبت وارد و رسما لقب دالایی‌لامای چهاردهم به‌وی اعطا شد. عالیجناب، آموزش‌های مذهبی و غبذه را از شش سالگی آغاز کرده و در سال 1959، در 25 سالگی، درجه‌ی گشه‌لارامپا¹⁰ یا درجه‌ی دکتری در فلسفه‌ی بودیسم را تکمیل نمود.

در هفدهم نوامبر 1950، دالایی‌لاما رسما مسئولیت سیاسی تبت را تقبل کرد. این امر پس از ورود ارتش کمونیست چین به خاک تبت روی داد. دولت چین پس از انقلاب مائو، تبت را که تا آن زمان خودمختار بود، جزیی از خاک سرزمین مادری چین اعلام کرد و از این زمان اختلافات آغاز شد. دولت کمونیست، تبت را جزیی از چین می‌دانست و از سوی دیگر، تبت بر خودمختاری دولتش پا فشاری می‌کرد.

در سال 1954، دالایی‌لاما برای مذاکره‌ی صلح‌آمیز به پکن رفت و با مائو¹¹، چو‌اِن‌لای¹²، دینگ‌سیائوپینگ¹³ و دیگر سران دولتی چین وارد مذاکره شد. در سال 1956 دالایی‌لاما برای شرکت در دو هزار و پانصدمین جشن سالیانه‌ی بودا به هند سفر کرد و با نخست‌وزیر نهرو¹⁴ ملاقات نمود و با وی پیرامون وضعیت رو به زوال تبت گفتگو کرد. پس از آن، اختلاف و نزاع‌ها میان چین و تبت بالا گرفت و نهضت مقاومت تبت با دولت کمونیست وارد جنگ شد و دالایی‌لاما در این میان سعی در حفظ صلح و آرامش نمود، اما کاری از پیش نبرد. در دهم مارس 1959 تبت رسما شکست خورد و لهاسا در هم شکست. بسیاری از راهب‌های بودایی، قتل عام شدند. بیش از هشتاد هزار تبتی آواره شده و دالایی‌لاما به هند گریخت و تبعید شد.

امروزه بیش از صد و بیست هزار تبتی در تبعید به سر می‌برند. از 1960 دالایی‌لاما در دارام‌سالای¹⁵ هند به‌سر می‌برد و این شهر، به لهاسای کوچک شهره یافته‌است. از آن تاریخ تا‌کنون، وی تلاش پیگیر و مستمر خود را در راستای آزادی تبت، با توسل به روش‌های صلح‌آمیز حفظ کرده. وی گذشته از جنبه‌های سیاسی، از بزرگ‌ترین سران مذهبی جهان قلمداد شده و اهداف صلح‌جویانه‌ی وی در راستای ایجاد صلح جهانی و انتشار آرامش، عشق و یکساندلی، مورد تکریم و احترام جهانیان است؛ در این راستا وی در سال 1989 مفتخر به دریافت جایزه صلح نوبل شد.

از سال 1967 عالیجناب، سفرهای دوره‌ای خود را به سراسر جهان آغاز کرد و تا کنون به بیش از 46 کشور دنیا سفر کرده و در دانشگاه‌ها و انجمن‌های گوناگون، سخنرانی‌هایی پیرامون بودیسم، صلح و آرامش ارائه داده‌است. همچنین بسیاری از دانشگاه‌ها و انجمن‌ها در سراسر دنیا، مدارک دکترای افتخاری و تقدیرنامه‌های گوناگونی را به ایشان تقدیم کرده‌اند. وی با رهبران مذهبی گوناگون در سراسر جهان نشست‌هایی داشته و همواره جهانیان را به عشق، آرامش، مهربانی و احترام متقابل دعوت نموده‌است.

عشق ناب و بی‌پایان این شخصیت ارزشمند، نه‌تنها در راستای اهداف بشر‌دوستانه بلکه در راستای گسترش همدردی و ایجاد امنیت برای تمامی موجودات هستی، گسترش یافته‌است، چنان‌که خود می‌گوید: «ما باید عشق و همدردی را نسبت به تمام موجودات زنده‌ی روی زمین روا داریم.»

ایشان هم‌اکنون در یک خانه‌ی روستایی در دارام‌سالای هند سکونت داشته و فعالیت روزانه‌ی خود را از ساعت چهار صبح با تمرینات مدیتیشن آغاز کرده و سپس به ملاقات‌های کاری و شخصی خود پرداخته و به آموزش شاگردان و علاقمندان نیز می‌پردازد. وی چندین جلد کتاب نیز پیرامون بودیسم و صلح جهانی به رشته تحریر در آورده‌است.

پی‌نوشت‌ها:

1- His Holiness the 14th  Dalai Lama

2- Lhamo Dhondrub (منطقه‌ای در شمال شرقی تبت)

3- Taktser

4- نظام تناسخی

5- Bodhisattva (بودای رحم و شفقت)

6- Tenzin Gyatso

7- Yeshe Norbu

8- Kundun

9- Lhasa

10- Geshe Lharampa

11- Mao Tse-tung

12- Chou En-lai

13- Xiaoping

14- Nehru

15- Dharamsala