بایگانی نویسنده: علی فرح‌بخش

معابد بودایی چین

تاریخ‌نگاران، ورود رسمیِ آیین بودا از هند به چین را در سال 65 میلادی و در زمان سلطنت امپراطور مینگ (Ming) از سلسه‌ی متاخرِ هان (Han) یا هانِ غربی می‌دانند. آیین بودا، به‌سرعت در سراسر چین منتشر گشت و به کشورهای مجاور نیز راه یافت. در طی سالیان متمادی، بودیسم، فراز و نشیب‌های بسیاری را پیمود و گاه، بر پیکره‌ی آیین، صدمات بسیاری وارد آمد.

انقلاب مائو (Mao Tse-tung)، نقطه‌ی عطفِ دین‌گرایی در چین بود. بسیاری از مذاهب، در سیل کمونیسم محو شدند، اما بعد از مدت زمانی، دوباره سر برآوردند، هرچند نه با کمیت و کیفیت گذشته. در دوران انقلاب فرهنگی، بسیاری از معابد چین مورد هجوم قرار گرفت و راهبان بسیاری، از معابد اخراج و تبعید شدند. گروهی از معابد، به کارخانه تبدیل شد و گروهی دیگر نیز به‌صورت متروک باقی ماند. پس از گذشت مدت زمانی، مجددا گروهی از معابد به وضعیت اولیه بازگشتند و فعایت‌های خود را از سر گرفتند.

امروزه معابد بودایی چین، علاوه بر جذب بوداییان برای انجام مراسم، نیایش و غیره، گردشگران بسیاری را از اقصی نقاط جهان به‌سوی خود می‌کشانند. بسیاری از این معابد، به‌علت داشتن دیرینه‌ی تاریخی، مورد توجه عموم و محققان است. وجود سبک‌های معماریِ خاص، پیکره‌ها و نگاره‌های بودا، انجمن‌های بودایی و … در کنار هم، معابد را به مکان‌هایی مذهبی و گردشی بدل ساخته‌است. از این‌رو، زائران و گردشگران در کنار یکدیگر به این اماکن تردد می‌کنند.

شماری از معابد بودایی مشهور چین عبارتند از:

استان جانگ‌سو (Jangsu): معبد هان‌شان (Hanshan)

استان جانگ‌سی (Jangxi): معبد دونگ‌‌لین (Donglin)

استان زه‌جیانگ (Zhejiang): معبد بائوگوئو (Baoguo) و معبد پوجی (Puji)

استان شاندونگ (Shandong): معبد زان‌شان (Zhanshan)

استان شانگهای (Shanghai): معبد بودای یشمی (Jade Buddha) و معبد جینگ‌آن (Jing An)

استان فوجیان (Fujian): معبد گوانگ‌هوآ (Guanghua) و معبد وان‌فو (Wanfu)

استان گوانگ‌دونگ (Guangdong): معبد نان‌هوآ (Nanhua) و معبد شش درخت بانیان (Banyan)

استان هنان (Henan): معبد شائولین (Shaolin)، معبد کوهستان معطر و معبد اسب سفید

استان یونان (Yunan): معبد یوآن‌تونگ (Yuantong)

در ذیل، مختصری پیرامون وضعیت، تاریخچه و موقعیت 10 معبد بسیار مشهور بودایی چین، ارائه شده‌است: (تمام تاریخ‌ها به میلادی‌ست.)

معبد اسب سفید:

این معبد، اولین معبد بودایی چین محسوب می‌شود که در زمان پادشاهیِ امپراطور مینگ از سلسه‌ی متاخر هان یا هان غربی و در سال 68 میلادی تاسیس شد. بر طبق گزارش‌های تاریخی، شبی امپراطور در خواب دید که یکی از خدایان، بر فراز قصر وی در حال پرواز است. روز بعد، امپراطور، رؤیای خود را برای وزیرش بازگو کرد و وزیر دربار، زونگ هو (Zhong Hu) به پادشاه اعلام کرد این رؤیا، احتمالا مربوط به بودا در هند است. سپس امپراطور، هیئت‌ی متشکل از هجده نفر را به‌ریاست سای یین (Cai Yin)، کین جینگ (Qin Jing) و وانگ زون (Wang Zun) برای جستجویِ آیین بودا اعزام کرد. گروه اعزامی، به‌همراه یک پیکره‌ی بودا، متون مقدس بودایی و دو راهبِ برجسته به چین بازگشتند. امپراطور، پس از بازگشتِ هیئت اعزامی، دستور ساخت معبدی با نام اسب سفید را ابلاغ کرد. این نام به یاد اسبی که متون مقدس را تا چین حمل کرد به معبد داده شد و ساختمان معبد در غربِ پایتختِ امپراطوری، لوئویانگ (Luoyang)، شکل گرفت. محل این معبد در دوازده کیلومتری شرق شهر جدید لوئویانگ در استان هنان واقع شده‌است و محیطی در حدود سیزده هکتار را شامل می‌شود. به‌تازگی، یک گذرگاه سنگی طاق‌دار به‌طول صد‌و‌پنجاه متر در جلوی دروازه‌ی اصلی ساخته شده‌است. مابینِ گذرگاه و دروازه‌ی اصلی، یک استخر با فواره‌ها و سه پل سنگی وجود دارد.

معبد بائوگوئو:

این معبد که از معابد مهایانه محسوب می‌شود، در منطقه‌ی جیانگ‌بی (Jiangbei)، در پانزده کیلومتری شمال شهر نینگ‌بو (Ningbo) در استان زه‌جیانگ واقع شده‌است. نام اصلی این معبد، لینگ‌شان (Lingshan) بود اما در سال 880 و در زمان سلسله تانگ (Tang) به بائوگوئو تغییر نام یافت. تالار اصلی معبد که در سال 1013 و در زمان سلسله‌ی سونگ (Song) شمالی بازسازی شد، امروزه از قدیمی‌ترین بناهای چوبی جنوب چین محسوب می‌شود. این معبد، هم‌چنین دارای ستون‌هایی از سلسله‌ی تانگ، تالاری مربوط یه سلسله‌ی مینگ (Ming) و یک سرسرا و چند برج متعلق به سلسله‌ی چینگ (Qing) است. این معبد ارزشمند بودایی، امروزه شمار بسیاری از گردشگران را به‌سوی خود جلب می‌کند.

معبد بودای یشمی:

این معبد در شانگهای چین واقع است و پیروان دو مکتبِ دیار پاک (Pure Land) بودایی و ذن (Zen) را در خود جای داده. تاریخ تاسیس این معبد، 1882 است. در زمان پادشاهی امپراطور گوانگ‌سو (Guang Xu) از سلسله‌ی چینگ (1875-1908)، یک راهب اعظم بودایی به‌نام هویی‌گن (Hui Gen) سفری زیارتی را به‌سوی تبت انجام داد و در راه بازگشت، از برمه عبور کرد. نماینده‌ی سیاسیِ دولت چین در برمه، دو پیکره‌ی بودای ساخته شده از سنگ یشم را به وی اهدا کرد و هویی‌گن پس از بازگشت به چین، معبد بودای یشمی را برپاساخت. یکی از پیکره‌ها به ارتفاع 195 سانتی‌متر و وزن 3 تن، بودا را در حالت نشسته به‌نمایش گذاشته است. تمثال دیگر، بودا را در حالت درازکش توصیف می‌کند.

معبد جینگ‌آن:

این معبد در ناحیه‌ی جینگ‌آن در شانگهای واقع است. معبد اولیه در سال 247 و در دوران پادشاهی وو (Wu) شکل گرفت. معبد، در سال 1216 و در زمان سلسله‌ی سونگ، بازسازی و بنای امروزی، در زمان سلسله‌ی چینگ تکمیل شد.

در عصر انقلاب فرهنگی، معبد به یک کارخانه‌ی ساختِ پلاستیک تبدیل شد و پس از آن، در سال 1983، دوباره به‌صورت معبد بودایی تغییر یافت و فعال شد.

معبد دونگ لین:

این معبد در بیست کیلومتری خارج منطقه‌ی جیوجیانگ (Jiujiang) در استان جیانگ‌سی واقع شده‌است و در سال 386 ساخته شد. معبد، در دوران تانگ تکامل یافت، اما در زمان انقلاب فرهنگی، آسیب‌ها و خسارات بسیاری بر آن وارد آمد. امروزه این معبد، یک انجمن کوچک راهبان را در خود جای داده‌است و راهبان در کنار امور معبد، به برزگری اشتغال دارند.

معبد زان‌شان:

این معبد در منطقه‌ی کینگ‌دائو (Qingdao) در استان شاندونگ واقع است. معبد از بناهای متعددی ساخته شده‌است، به انضمام یک کتابخانه‌ی کتاب‌های مقدس بودایی و یک استوپای (Stupa) بلند. معبد در سال 2004 تعمیر شد.

معبد شائولین:

این معبد که از معابد بسیار مشهور چین می‌باشد، در سونگ‌شان (Songshan) و در استان هنان واقع است. معبد، حدودا در سال 497 و در زمان سلسله‌ی وی (Wei) شمالی برپا شد و از معابد مهم چن (ذن) و نیز هنرهای رزمی قلمداد می‌شود. معبد، در طی سالیان، با یورش‌ها و حملات بسیاری روبرو بود و خسارات زیادی به آن وارد آمد. شهرت فراوان این معبد، به حضور بنیانگذار طریقت ذن، بودیدارما (Bodhidharma) در آن باز می‌گردد و هم‌چنین، گسترش فنون رزمی. شهرت نظامی معبد، در اوایل دوران سلسله‌ی تانگ (907-618) نمایان شد و از آن پس، آموزش روش‌های رزم در کنار آموزه‌های بودایی در اختیار رهروان قرار گرفت.

معبد شش درخت بانیان:

این معبد در سال 537 و در زمان سلسله‌ی لیانگ (Liang) در گوانگ‌ژو (Guangzhou) و در استان امروزیِ گوانگ‌دونگ ساخته شد. معبد در ابتدا بائوزوآنگ‌یان (Baozhuangyan) نامیده می‌شد اما در زمان سلسله‌ی سونگ شمالی، یک نویسنده به‌نام سو شی (Su Shi)، نوشته‌ای تحت عنوان شش درخت بانیان (بانیان: انجیر هندی) به‌نگارش در‌آورد و از آن پس، نام معبد تغییر کرد. ساختمان معبد در دوران سلسله‌ی سونگ شمالی به آتش کشیده شد و مجددا مورد بازسازی قرار گرفت. ساختمان اصلی معبد، در سال 1097 ساخته شد.

معبد گوانگ‌هوآ:

این معبد در زمان سلسله‌ی وی شمالی ساخته شد و یکی از هشت معبد اطراف غار مشهور سربازانِ سنگی محسوب می‌شود. معبد در پانصد متری جنوب غار و در استان فوجیان واقع است. در زمان امپراطور سوآن‌زونگ (Xuanzong) از سلسه‌ی تانگ، گروهی از راهبان هندی، برای مذاکرات و مباحثات به این معبد عزیمت کردند، پس از آن، معبد دچار تنزل شد و امپراطور یک برج در معبد بنا نهاد. این معبد در دوران دو سلسله‌ی مینگ و چینگ، مورد تعمیر و بازسازی قرار گرفت. در سال 1949، شصت راهب در این معبد اسکان داشتند. در 1965 این عده به پنحاه‌و‌هفت نقر کاهش یافت. در زمان انقلاب فرهنگی، معبد بسته شد، تمامی تمثال‌ها نابود و تمامی راهبان معبد، متفرق شدند. در فوریه‌ی 1980، معبد بار دیگر راه‌اندازی شد. در سال 1983، یک راهب سی‌و‌شش ساله به‌نام یی‌رن (Yiran) به سمتِ راهب اعظمی دیر درآمد و در سال 1990 یک راهب بیست‌و‌چهار ساله به‌نام سویی‌چنگ (Xuecheng) جانشین وی شد.

معبد وان‌فو:

این معبد در کوه هوانگ‌بو (Huangbo) و در استان فوجیان واقع است. شهرت این معبد به سی‌و‌سومین استاد اعظم آن، یین‌یوان ‌لونگ‌گی (Yimyuan Longgi) باز می‌گردد. وی که از اساتید بزرگ ذنِ چینی (چن) (Chan) محسوب می‌شود، به‌همراه مریدش مویان (Muyan) برای یافتن و درک مکتبِ ذنِ اوباکو (Obaku) به ژاپن سفر کرد.

علی فرح‌بخش


معابد بودایی ژاپن

طبق گزارش‌های تاریخی، ورود رسمی آیین بودا به ژاپن در سال 552 میلادی بوده‌است. این عزیمت آیینی، با تقدیم پیکره‌ها و سوتراهای بودایی از طرف پادشاهِ کره در جهت دریافت کمک از ژاپن در مقابل دشمنانش انجام گرفت.

آیین بودا در ابتدا با مخالفت‌هایی روبرو شد و آن‌چنان محبوبتی نداشت، اما پس از مدتی، گروهی از درباریان، به آن گرایش یافتند. نخستین‌بار دودمان «سوگا» (Soga) در قرن ششم میلادی، به آیین بودا روی آورد. پس از آن، اندیشه‌های بودایی با آیین باستانی مردم ژاپن «شینتو» (Shinto) در هم آمیخت. ژاپنی‌ها نیز مانند چینی‌ها، آیین بودا را بنابر ذهنیات و باورهای خود، تغییر داده و آن‌را با سبک و سیاق فرهنگی خود پایه‌ریزی کردند، به‌گونه‌ای که باورهای دیرین‌شان، دچار خلل نشود. آن‌ها در ابتدا، بودا را به‌عنوان خدای فرهنگ چین پذیرفتند و پس از آن، بودا به‌صورتی مجزا و جدا شده از خدایان شینتو، مورد توجه قرار گرفت و آیین بودا رو به پیشرفت نهاد.

معابد بودایی در ژاپن، با الگوهای معابد شینتو و ورود فنون معماری چینی، شکل گرفت. معماری چین، بیش‌ترین تاثیر را بر هنر معماری ژاپن برجای گذاشت و در این میان، معماران و طراحان ژاپنی نیز، به خلق سبک‌های جدید و منحصر به‌فردی پرداختند که به مرور زمان، گسترش پیدا کرد و شهرت یافت. معابد بودایی بسیاری در ژاپن ساخته شد و راهبان بسیاری نیز در آن‌ها ساکن شدند.

جنگ‌های داخلیِ ژاپن، صدمات بسیاری به معابد وارد آورد و تعداد زیادی از معابد در جنگ‌های بی‌شمار داخلی، به آتش کشیده شد.

امروزه معابد بودایی ژاپن، به‌عنوان مراکزی برای بازدید زائران و گردشگران است و جالب آن‌که گاه، جشن‌ها، مراسم و آیین‌های شینتو نیز در این معابد برگزار می‌شود و این نشان از همآغوشی بسیار نزدیک و تنگاتنگ آیین بودا و شینتو دارد.  

در ذیل، اطلاعات مختصری پیرامون بیست‌و‌یک معبد بودایی مشهور ژاپن، ذکر می‌شود: (تمام تاریخ‌ها به میلادی‌ست.)

آداشینو نمبوتسوجی (Adashino Nembutsuji)

این معبد بودایی، در شهر کیوتو و بر تپه‌ای مشرف به شمال غربی شهر واقع شده‌است و گورستانی را شامل می‌شود که پیشتر، خاکستر درگذشتگان را در آن در برابر باد و باران قرار می‌دادند تا پراکنده شود. امروزه هزاران تمثال، به‌رسم یادبود برای ارواح درگذشتگان، در این معبد وجود دارد.

ایهی‌جی (Eiheiji)

این معبد، یکی از دو معبد بسیار مشهور و مهم مکتبِ سوتو ذن (Soto Zen) در ژاپن محسوب می‌شود و در ده کیلومتری شرق شهر فوکویی از استان فوکویی واقع شده‌است. موسس این معبد، بنیانگذار مکتبِ سوتو ذن، دوگن ذنجی (Dogen Zenji) (1245-1200) بود. این معبد امروزه فعال بوده و در آن، تعالیم سوتو ذن آموزش داده می‌شود که طول مدت قانونی آن، دو سال تمرین ممتد در معبد می‌باشد.

معبد بیودوئین (Byodoin)

معبد بیودوئین در شهر ئوجی (Uji) در منطقه‌ی کیوتو واقع شده‌است. این معبد، در سال 998 و در دوران هی‌آن (Heian) بنا شد و مشهورترین ساختمان آن، تالاری به‌نام ققنوس (Hoo) یا تالار آمیدا (Amida) است. دیگر ساختمان‌های معبد در زمان جنگ‌های داخلی در سال 1336، بر اثر آتش‌سوزی ویران شد.

ساختمان اصلی بیودوئین، مرکب است از یک تالار مرکزی با دو راهرو مجاور در دو طرف و یک کریدور دنباله‌دار. تالار اصلی، یک تمثال از آمیدا بودا را در خود جای داده و بر بام تالار، ققنوس‌هایی به‌نمایش گذاشته شده‌اند. در مقابل ساختمان، یک باغ قرار دارد که در آن، یک حوضچه‌ی برکه مانند واقع شده. این حوضچه در سال 1997 برای انجام کاوش‌های باستان‌شناسی، لایروبی شد. تالار ققنوس، تمثال عظیم‌الجثه‌ی بودا و دیگر دارایی‌های معبد، جزیی از دارایی و گنجینه‌ی ملی ژاپن محسوب می‌شود و نام معبد نیز در سال 1994 در فهرست میراث جهانی یونسکو، قرار گرفت.

تایسه‌کی‌جی (Taisekiji)

معبد تاهوفوجی‌داینیچیرنگی-ذان تایسه‌کی‌جی (Taho Fuji Dainichirenge-zan Taisekiji) با نام عمومی تایسه‌کی‌جی در رأسِ معابد فرقه‌ی نیچیرن ششو (Nichiren Shoshu) آیین بودایی نیچیرن (Nichiren) قرار دارد. این معبد در دامنه‌ی کوهی در منطقه‌ی فوجی‌نومیا (Fujinomiya) و در استان شیزوئوکا (Shizuoka) واقع است و در سال 1290 توسط نیکّو (Nikko)، یکی از مریدان بزرگ نیچیرن (1282-1222) بنا نهاده شد. معبد در ابتدا یک ساختمان کوچک بود که بعدها شاگردان و مریدان نیکّو آن‌را ترقی دادند و به‌تدریج، ساختمان‌های جدیدی به آن افزوده شد. ساخت دیگر قسمت‌ها و ساختمان‌های معبد در دوره‌ی اِدو (Edo) و نیز در زمان جنگ جهانی دوم پیشرفت بسیاری داشت. این معبد، علاوه بر قرار گرفتن در رأس معابد فرقه‌ی نیچیرن، مرکز اداری این مکتب نیز محسوب می‌شود که ریاست آن‌را راهب اعظم نیکن آبه (Nikken Abe) بر عهده دارد که او را نیکن‌شونین (Nikken shonin)، نیکن‌شونین گی‌کا (Nikken shonin Geika) و یا گی‌کا ساما (Geika-sama) نیز می‌نامند. وی از سال 1979 به‌عنوان شصت‌و‌هفتمین جانشین نیچیرن، به‌سمت راهب اعظم دیر منسوب شد. معبد هر سال توسط صدها هزار زائر و گردشگر و مریدان نیچیرن مورد بازدید قرار می‌گیرد. این معبد، علاوه بر ساختمان‌ها و قسمت‌های گوناگون، دارای یک جاده‌ی پیاده‌رو به‌‌نام تاتچو (Tatchu) می‌باشد که در دو طرف آن، درخت‌های با شکوه گیلاس قرار دارند و از زیبایی‌های طبیعی معبد محسوب می‌شود.

دروازه‌ی اصلی، سان‌مون (Sanmon) نام دارد و در سال 1717 توسط پیشکش‌های اهدایی از طرف بانو تن‌یین (Tenneiin)، همسر ششمین شوگون (Shogun)، توکوگاوا آی‌نوبو (Tokugawa Ienobu) ساخته شد. در این معبد، بخش‌های بسیار زیبا و ارزشمندی وجود دارد، از جمله یک سرسرا به‌نام مای‌ای‌دو (Mieido) که در سال 1522 ساخته شد و در آن تمثالی از نیچیرن قرار دارد و نیز یک پاگودای (Pagoda) پنج طبقه که در سال 1749 ساخته شده و در سال 1966 در فهرست میراث ملی – فرهنگی ژاپن قرار گرفت. این پاگودا هر ساله در زادروز نیچیرن، یعنی شانزدهم فوریه، جهت انجام آیین‌ها و مراسم مذهبی، باز می‌شود.

توجی (Toji)

معبد توجی از معابد برجسته‌ی مکتب شینگون (Shingon) بودایی‌ست که در کیوتو واقع شده‌است. نام این معبد به‌معنای معبد شرقی‌ست و در فاصله‌ای از معبد سای‌جی (Saiji) (به‌معنای معبد غربی) قرار دارد. راهب اعظم معبد به‌نام کوبودایشی (Kobo Daishi) یا کوکای (Kukai) این معبد را به فرمان امپراتور ساگا (Saga) در سال 823 تاسیس کرد. نام رسمی معبد کیو-ئو گوکوکو-جی (Kyo-o Gokoku-ji) بوده که نشانی‌ست از حفاظت ملت.

تمثال این معبد، بودای شفادهنده یا یاکوشی‌نیورای (Yakushi Nyorai) نام دارد. معبد دارای یک پاگودای بلند به ارتفاع 57 متر است که بلندترین برج چوبیِ سراسر ژاپن محسوب می‌شود. این پاگودا در دوران اِدو و به‌فرمان سومین شوگون توکوگاوا، ای‌میتسو (Iemitsu) بازسازی کامل شد. سازمان یونسکو، این معبد و چندین گنجینه‌ی ارزشمند دیگر واقع در کیوتو را در فهرست میراث جهانی، قرار داد.

تودای‌جی (Todaiji)

تودای‌جی یک معبد بودایی‌ست که در نارا واقع شده است. شهرت این معبد به ساختمان اصلی آن باز می‌گردد که بزرگ‌ترین ساختمان چوبی جهان قلمداد می‌شود و نیز در این ساختمان، یک تمثال بسیار عظیم دای‌نیچی بودا (Dainichi) یا دای‌بوتسو (Daibutsu) قرار دارد. این معبد، همچنین اداره‌ی مرکزیِ مکتب بوداییِ کِگون (Kegon) نیز محسوب می‌شود. تاریخ این معبد به دوارن تمپیو (Tempyo) باز می‌گردد. در آن هنگام، مردم از بلایا و بیماری‌های واگیر در رنج بودند. بنابراین، در سال 743، امپراطور شومو (Shomu) فرمانی مبنی بر ساخت یک تمثال بودا را برای حفاظت مردم صادر کرد، زیرا وی بر این باور بود که نیروی بودا می‌تواند به کشور یاری رساند. بنابر گزارشات، چهارصد و بیست هزار نفر از مردم در کمک به این امر مشارکت کردند. طراحی این تمثال بر عهده‌ی یک هنرمند کره‌ای محول شد. بنابر گزارشی که به افسانه شبیه است، در مجموع، دو میلیون و ششصد هزار نفر در ساخت این تمثال یاری رساندند و پیکره، در سال 751، یعنی پس از چند سال استخراج برنز از معادن ژاپن ساخته شد.

تمثال مذکور و نیز ساختمان معبد، چندین بار بر اثر زلزله آسیب دیده و تخریب شدند و مورد بازسازی قرار گرفتند. ساختمان امروزی، در سال 1709 ساخته شد. هم‌چنین، در معبد دو پاگودای صد متری نیز وجود داشت که احتمالا در زمان خود، بلندترین ساختمان محسوب می‌شدند اما بر اثر زلزله فرو ریختند.

تودای‌جی یک معبد محلی‌ست که در رأس تمامی معابد منطقه‌ی یاماتو (Yamato) قرار دارد. تمثال مشهور بودای واقع در معبد، دارای 30 متر ارتفاع می‌باشد و در آن 440 کیلو طلا در کنار دیگر آلیاژها به‌کار رفته. صورت پیکره، 33/5 متر طول داشته و سر، دارای 966 دسته موی مجعد است که قطر هر یک، 18 سانتی‌متر می‌باشد. چشم‌های تمثال 02/1 متر و بینی آن 5/0 متر طول دارد.

توشودای‌جی  (Toshodaiji):

این معبد از معابد مکتبِ بودایی ریتسو (Ritsu) بوده و در شهر نارا از استان نارا واقع است. معبد در سال 759 در دوره‌ی نارا، توسط یک راهب به نام گان‌جین (Ganjin) ساخته شد. معبد به همراه چند مکان دیگر در نارا، در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد.

دایتوکوجی (Daitokuji):

دایتوکوجی معبدی متعلق به مکتبِ ذن رینزایی (Rinzai Zen) ست که در کیوتو واقع شده. این معبد در سال 1319 توسط شوهومیوچو (Shohomyocho) تاسیس شد که وی را دایتوکوکوشی (Daitokokushi) نیز می‌نامند. معبد در کوه‌ی مقدسی به نام دفینه‌ی اژدها قرار دارد و این کوه، جزء پنج کوه مقدس ژاپن محسوب می‌شود که زمانی، امپراطور گو-دای‌گو (Go-Daigo) به این معبدِ واقع شده در محیط طبیعی کوهستان، رفت و آمد بسیاری داشت. پس از دوران شوگونی آشیکاگا (Ashikaga)، معبد احیا گشته و مورد لطف دولتمردانِ زمان قرار گرفت و سپس به یکی از مراکز طریقت ذن بدل شد. در زمان جنگ‌های اونین (Onin)، قسمت‌هایی از معبد به آتش کشیده شد و پس از آن، توسط یک بازرگان توانا از اوساکا  (اوزاکا) (Osaka) مورد بازسازی قرار گرفت.

پس از سقوط نظام شوگونی آشیکاگا، ملاکان و اربابان بسیاری به معبد کمک کرده و آن‌را در لوای حمایت خود قرار دادند. بسیاری از قسمت‌ها و ساختمان‌های معبد، در اوایل و کمی پیش از دوران اِدو ساخته شد. اولین دروازه‌ی معبد نیز در سال 1526 شکل گرفت. معبد دارای شش ساختمان و دیر دیگر نیز هست که توسط کمک‌ها و حمایت‌های ملاکان نیرومند ساخته شد. این شش دیر عبارتند از:

اوبای‌-‌یین (Obai-in): که توسط تاکاکاگه کوبایاکاوا (Takakage Kobayakawa) ساخته شد.

شین‌جو‌-‌آن (Shinju-an): باور بر این است که استاد مشهور ذن، ایکّیو (Ikkyu) این دیر را بنا نهاد.

دای سی‌-‌یین (Daisei-in): معبد اصلی، که جزء گنجینه‌ی ملی ژاپن محسوب شده و یک باغ سنگی را نیز شامل می‌شود.

جوکو – یین (Juko-in): با نقاشی‌های دیواری از کانو ای‌توکو (Kano Eitoku)

ریو کو‌-‌یین (Ryoko-in): که توسط ناگاماسا کورودا (Nagamasa Kuroda) ساخته شد و دارای یک اتاق بسیار مشهور مخصوص مراسم چای (Cha-no-yo) به نام میتّان (Mittan) است.

کوهو -‌آن (Koho-an): این دیر توسط کوبوری اِنشو (Kobori Enshu) بنا شده و یک اتاق معروف مراسم چای با نام بوسِن (Bosen) را در بر دارد.

استادان ذن، ایکّیو و سن‌نو ریکیو (Sen no Rikyu)، دو تن از مشهورترین افرادی هستند که تاثیرات بسیاری بر این معبد گذاشته‌اند.

معبد ذنیومیتسو (Zenyomitsu):

معبد ذنیومیتسو در منطقه‌ی ستاگایای (Setagaya) شهر توکیو واقع شده و متعلق به مکتب شینگون ماهایانه بودیسم (Shingon of Mahayana) است. این معبد دارای یک مجموعه‌ی بسیار نفیس و ارزشمند آثار باستانی بودایی مربوط به هند، آسیای میانه و چین می‌باشد. بیشتر آثار این مجموعه‌‌ی استثنایی، به هنر گندهارا (Gandhara) مربوط است که توسط بزرگان معبد و در طول یک دوره‌ی بیست ساله گردآوری شده‌است. از جمله این آثار گران‌بها، می‌توان به سنگ‌تراشه‌هایی به نام رؤیای ملکه مایا (Maya)، بودا در سارنات (Sarnath)، و نیروانای (Nirvana) بودا اشاره کرد.

ریو‌آن‌جی (Ryoan-ji):

معبد اژدهای آرام یا ریو‌آن‌جی، یک دیر ذن است که در شمال غربی کیوتو قرار دارد. معبد، متعلق به فرقه‌ی میوشین‌جی (Myoshinji) از مکاتبِ ذنِ رینزایی‌ست و نام آن در فهرست میراث جهانی یونسکو جای گرفته‌ است.

معبد در زمان گذشته، جزئی از مایملک و دارایی خانواده‌ی فوجیوارا (Fujiwara) محسوب می‌شد. ریوآن‌جی دارای یک باغ سنگی بسیار مشهور و بی‌نظیر است که احتمالا در اواخر سال 1400 شکل گرفته. این باغ، دارای یک فضای مستطیل شکل است که تمامی سطح آن از ماسه پوشیده شده و پانزده تخته سنگ طبیعی در آن به‌صورت پراکنده قرار دارد. نکته‌ی قابل توجه آن است که اگر از هر گوشه‌ی مستطیل به باغ شنی نگاه کنید، تنها چهارده تخته سنگ را خواهید دید. این باغ، همواره به عنوان یک فضای مراقبه‌ی خاص، مورد توجه محققین، صاحب‌نظران و مفسران ذن بوده‌است.

سنسوجی (Sensoji):

معبد کینریو – ذان سنسوجی (Kinryu-zan Sensoji) با نام عمومی سنسوجی، یکی از معابد باستانی ژاپن محسوب می‌شود که در آساکوسای (Asakusa) بخش تایتو (Taito) شهر توکیو واقع است و از قدیمی‌ترین معابد این شهر قلمداد می‌شود. این معبد، پیشتر مربوط به فرقه‌ی تندای (Tendai) بود، اما پس از جنگ جهانی دوم، به صورت مستقل به فعالیت پرداخت. معبد، در مجاورت یک دیرِ شینتو به نام آساکوسا جینجا (Asakusa Jinja) قرار دارد.

سنسوجی یکی از مراکز بزرگ برگزاری ماتسوری (Matsuri) یا فستیوال شینتو محسوب می‌شود. این جشنواره در اواخر فصل بهار بر پا می‌شود و خیابان‌های اطراف معبد، از طلوع خورشید تا اواخر شب، در رفت و آمد بسیار زیاد مردم قرار دارد. در این میان، دستفروشان بسیاری نیز به کسب می‌پردازند. مشهورترین قسمت معبد، دروازه‌ی اصلی آن با نام کامیناری‌مون (Kaminari-mon) یا دروازه‌ی رعد است. در صحن معبد نیز یک پاگودای پنج طبقه‌ی مشهور وجود دارد.

معبد کوتوکویین (Kotokuin):

این معبد از معابد فرقه‌‌ی دیارِ پاک (Pure Land) بودایی محسوب می‌شود که در شهر کاماکورای (Kamakura) استان کاناگاوا قرار دارد. پیکره‌ی برنزی آمیدا بودای این معبد، از نمادها و سمبل‌های مشهور و برجسته‌ی ژاپن تلقی می‌شود. این پیکره که در حیاط معبد قرار دارد، دارای 35/13 متر ارتفاع بوده و پس از تمثال معبد تودای‌جی، بزرگ‌ترین تمثال تاریخی ژاپن قلمداد می‌شود که احتمالا در سال 1252 و در دوره‌ی کاماکورا ساخته شده و یا شاید به معبد، اهدا شده باشد. این پیکره، به بودای کاماکورا شهره بوده و شهرت آن حتی در آثار ادبی مانند رمانِ کیم (Kim)، اثر رودیار کیپلینگ (Rudyard Kipling) نیز مشهود است.

کوفوکوجی (Kofukuji):

معبد کوفوکوجی در شهر نارای استان نارا واقع است و مرکز مکتبِ هوسو (Hosso) بودایی محسوب می‌شود که در سال 710، پس از یک نقل و انتقال، در دوره‌ی نارا بنا نهاده شد. این معبد، به‌همراه چند معبد بودایی دیگر و چندین ایزدکده‌ی شینتو و نیز آثار و بقایای بازمانده از قصر هی‌جو (Heijo) در نارا، در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌است.

کینکاکوجی (Kinkaku-ji):

معبد عمارت طلایی یا کینکاکوجی با نام عمومی روکوئون‌جی (Rokuonji) – به معنای باغ گوزن – در کیوتوی ژاپن قرار دارد. ساختمان اصلی معبد در سال 1397، جهت اقامت شوگون آشیکاگا یوشیمیتسو (Ashikaga Yashimitsu)، پس از کناره‌گیری از سمتِ سیاسی‌اش ساخته شد و معبدی مربوط به مکتب ذن رینزایی محسوب می‌شد. معبد در طول جنگ‌های اونین، چندین بار دچار حریق شد. شکل این معبد، به‌صورت یک خیمه‌ی بزرگ بوده و از این‌رو، کینکاکو نامیده می‌شود. معبد در یک باغ بسیار خوش‌منظره واقع، و تمامی سطح سقف ساختمان آن، از ورقه‌های طلای خالص پوشیده شده‌است.

معبد کیومیزو-درا (Kiyomizu-dera):

این معبد در بالای تپه‌های شرق کیوتو قرار داشته و دارای مناظر بسیار بدیعی‌ست. تاریخ معبد، به سال 798 باز می‌گردد، اما ساختمانِ مرکزی آن در سال 1633 ساخته شد. نام معبد، از یک آبشار به نام کیویی‌میزو (Kiyoi mizu) – به‌معنای آبِ پاک – گرفته شده که از تپه‌های اطراف معبد سرازیر می‌شود.

تالار اصلی ساختمان معبد، دارای یک ایوان بزرگ بسیار معروف است که با صدها ستون و پایه‌ی چوبی برپا شده. از این ایوان، مناظر طبیعی و منظره‌ی شهر، به‌ زیبایی قابل رؤیت است. بر طبق یک باور قدیمیِ مربوط به دورانِ اِدو، عقیده بر این است که اگر کسی از بالای ایوان معبد به پایین بپرد و سالم به زمین برسد، یکی از آرزوهایش برآورده می‌شود. امروزه، این عمل ممنوع است اما بنابر گزارش‌های ثبت شده در دوران اِدو، 234 نفر خود را از ایوان معبد به پایین انداخته‌اند که حدود 85 درصد آن‌ها زنده ماندند. لازم به‌ذکر است که ارتفاع ایوان از سطح زمین، 13 متر بوده و زمین زیر آن نیز از پوشش گیاهی برخوردار است. پایین‌تر از تالار معبد، آبشاری به‌نام اوتو-نو-تاکی (Otowa-no-taki) قرار دارد که آب آن از طریق سه کانال به‌سمت یک حوضچه ریخته می‌شود. زائران معبد، این آب را در ظرف‌های مخصوصی جمع‌آوری می‌کنند و بسیاری بر این باورند که این آب، دارای خواص درمانی بوده و نیز نوشیدن از سه جریان آب، برای سلامتی، طول عمر و موفقیت در تحصیل مفید است.

معبد دارای زیارتگاه‌های متعددی‌ست که بسیاری از زائران و گردشگران را به‌سوی خود جلب می‌کنند. در این میان، دستفروشان و دوره‌گردان بسیاری نیز به‌کار فروش طلسم‌های گوناگون، انواع بخورها‌، او-میکوجی (o-mikuji) یا کاغذنوشته‌های بخت و اقبال و … مشغول هستند.

گانگوجی (Gangoji):

این معبد باستانی، در نارا واقع شده و در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد. معبد گانگوجی، از سه بخشِ تاریخی تشکیل یافته، از جمله ساختمان گوکوراکوبو (Gokurakubo) که بسیار مطلوب حفظ شده‌است. این ساختمان به‌همراه یک تالار ذن، جزئی از گنجینه‌ی ملی ژاپن محسوب می‌شود.

گینکاکوجی (Ginkaku-ji):

گینکاکوجی که نام آن به‌معنای عمارت نقره‌ای‌ست، جفت تکمیلی معبد کنیکا کوجی (به معنای عمارت طلایی) محسوب می‌شود و در کیوتو واقع شده‌است. طرح این معبد قدیمی، کاملا ژاپنی بوده و نمادی‌ست از ظرافت و هنر اصیل ژاپن. معبد دارای قسمت‌های مختلفی، از جمله یک باغ با طرح کاملا ژاپنی‌ست.

مامپوکو-جی (Mampuku-ji):

معبد مامپوکو-جی، مرکز مکتبِ ذن اوباکو (Obaku) محسوب می‌شود که در منطقه‌ی یوجی (Uji) در نزدیکی کیوتو قرار دارد. این معبد در سال 1661 توسط یک راهب چینی به‌نام یین‌یوآن لونگ‌کی (Yinyuan Longqi) و شاگرد او، مویان (Muyan) بنا نهاده شد.

سبک معماری ساختمان معبد، مربوط به هنر دوره‌ی مینگ (Ming) در چین می‌باشد و طرح کلی آن، تصویری از یک اژدهاست. تمثال اصلی معبد، گوتمه بودای (Gautama Buddha) نشسته را به نمایش گذاشته که ساخته‌ی یک مجسمه‌ساز چینی به‌نام هان دو سِی (Han Do Sei) است. نرده‌های بسیار زیبای این معبد نیز به‌دست همین هنرمند خلق شده‌است.

خزانه‌ی معبد، شامل یک مجموعه‌ی ارزشمند متون و کتاب‌های بودایی‌ست که در سال 1678 تکمیل شد و شصت هزار لوحه را شامل می‌شود که امروزه نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند.

نان‌ذن‌جی (Nanzenji):

این معبد ذن، در کیوتو قرار گرفته و در سال 1291، توسط امپراطور کامه‌‌یاما (Kameyama) تاسیس شده‌است. نان‌ذن‌جی، یکی از پنج معبد بزرگ ذن در کیوتو قلمداد شده و هم‌چنین، اداره‌ی مرکزیِ مکتبِ ذنِ رینزایی نیز محسوب می‌شود.

هوریوجی (Horyu-ji):

این معبد بودایی که نام آن به‌معنای معبد شکوفایی شریعت است، در منطقه‌ی ایکاروگا (Ikaruga) در استان نارا قرار دارد. بعضی بر این اعتقادند که این معبد، قدیمی‌ترین ساختمان چوبی جهان است که محفوظ مانده. معبد در سال 607 و به دستور شاهزاده شوتوکو (Shotoku) بر‌پا گشت که در آن زمان، نام معبد ایکاروگا-درا (Ikaruga-dera) بود. در سال 670، معبد تخریب شد، اما به‌تدریج در اوایل قرن هشتم، مورد بازسازی قرار گرفت و پس از آن، به مرکز مکتب بودایی هوسو تبدیل شد. در سال 1993، نام معبد در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفت و دولت ژاپن نیز این اثر باستانی ارزشمند را به‌عنوان گنجینه‌ی ملی معرفی کرد.

یاکوشی‌جی (Yakushiji):

معبد یاکوشی‌جی از معابد فرقه‌ی بودایی هوسو محسوب می‌شود که در شهر نارا از استان نارا قرار دارد. تمثال اصلی معبد، یاکوشی نیورای یا بودای درمانگر است. معبد اصلی در سال 680 در کاشی‌هارا (Kashihara) بنا شد، اما در سال 710، به مکان کنونی‌اش در نارا نقل مکان کرد. نام این معبد، به‌همراه چندین بنای تاریخی دیگرِ واقع شده در نارا، در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌است. 

علی فرح‌بخش