در دیرهای ذن، ساختمانی بهنام تالارِ راهبان یا سودو (Sodo) وجود دارد که رهروان، در آن اقامت دارند. آنها در این تالار، میخوابند، غذا میخورند و به ذاذن میپردازند. در سودو، سکّویی بهنام تان (Tan) قرار دارد که حدودا شصت سانتیمتر بالاتر از سطح زمین است. هر رهرو، فضایی به اندازهی یک تاتامی (Tatami) در اختیار دارد که برای غذا خوردن، خوابیدن و نشستن است. تمثال بودیستوه منجوشری (Manjushri Bodhisattva) که سمبلیست از دانایی و خرد، در مرکز تالار قرار دارد.
ذندو1 (Zendo) تالاریست که صرفا برای مراقبه (ذاذن) استفاده میشود. آداب ذندو، در هر دیر و معبدی متفاوت است، با اینحال، آداب کلی ذندو در دیرها و معابد ذن، یکیست، اما در جزییات، ممکن است تفاوتهایی وجود داشته باشد.
ورود به ذندو
دستها را به حالت شاشو2 (Shasho) قرار دهید و با پای چپ، از سمت چپِ درِ ورودی، وارد تالار شوید. در هنگام ترکِ ذندو، با پای راست از همان قسمتی که وارد شدید، خارج شوید. فقط راهب اعظم میتواند از وسط در، وارد تالار شود.
بعد از ورود به تالار، با حالت گاسشو3 (Gassho)، مقابل محراب، تعظیم کرده و بهسمت محل نشستن خود بروید. برای نشان دادن احترام، از راه رفتن روبروی تمثال بودیستوه منجوشری، خودداری کنید. در هنگام راه رفتن، دستها را بهحالت شاشو نگه دارید.
وقتی به محل نشستن خود رسیدید، با حالت گاسشو، تعظیم کنید. اینکار بهمعنای احترام شما به افرادیست که در کنار محل نشستنتان، در حال ذاذن هستند و یا برای مراقبه، آماده میشوند. افرادی که کنار شما نشستهاند نیز، باید با حالت گاسشو، به شما احترام بگذارند. به این کار، رینیمونجین (Rini-monjin) میگویند. سپس، از سمت راست بچرخید تا پشت شما به محل نشستنتان باشد. بعد بهسمت دیگر تالار، تعظیم کنید. این ادای احترام، به کسانیست که در سمت دیگر محل نشستن شما هستند. به این کار تایذا-مونجین (Taiza-monjin) میگویند.
روی ذافو4 (Zafu) بنشینید، سپس از سمت راست بچرخید تا روبروی دیوار مقابلتان قرار بگیرید. در سودو، یک میز چوبی (جوئن) (Joen) برای خوردن غذا، لبهی سکوی محل نشستن وجود دارد که در وقت صرف غذا، کاسهها روی آن قرار میگیرند. روی آن ننشینید و پایتان را به آن نزنید.
پایان ذاذن
با شنیدن دو صدای زنگ یا ناقوس؛ بهمعنای پایان کینهین5 (Kinhin)، و یا شنیدن یک صدا؛ بهمعنای پایان ذاذن، باید از تان، پایین بیایید. بهسمت محل نشستنتان، که ذافو در آن قرار دارد، تعظیم کنید. سپس بهسمت راست بچرحید؛ بهسوی مخالف، بهنشانهی احترام به افرادی که در سمتِ دیگر تالار هستند، تعظیم کنید.
در صورتی که نیازی به اجرای کینهین نیست، محل نشستن را ترک کرده و بهسمت درِ خروجی بروید. دستها باید در حالت شاشو باشند. پیش از خروج از ذندو، با حالت گاسشو، به تمثال بودیستوه منجوشری، احترام بگذارید. برای خروج، اینبار با پای راست از ذندو خارج شوید.
اگر پیش از ترکِ ذندو، باید بهحالت کینهین راه بروید، آنرا از لحظهی ترک محل نشستنتان، شروع کنید. در هنگام کینهین، فاصلهی مناسب با نفر مقابل و پشت سرتان را حفظ کنید. پایان کینهین، با یک صدای زنگ یا ناقوس مشخص میشود. با شنیدن صدای زنگ، توقف کرده و ادای احترام کنید. سپس، با حفظ فاصلهی مناسب با فرد جلویی، با حالت عادی راه بروید. بهجای خود برگردید و آمادهی ادامهی ذاذن شوید که با صدای زنگ، اعلام میشود.
کیوزاکو
کیوزاکو (Kyosaku)، چوب خطکش مانند نسبتا بلندیست که در ذندو استفاده میشود و سمبلیست از بودیستوه منجوشری. کیوزاکو برای بیدار کردن کسانی که در هنگام ذاذن احساس خوابآلودگی میکنند و یا ذهنشان مشغول است، استفاده میشود. در هنگام ذاذن، اگر به دریافت کیوزاکو نیاز دارید، با حالت گاسشو، اعلام آمادگی کنید و منتظر بمانید. وقتی سرپرست ذندو، کیوزاکو را روی شانهی راستتان گذاشت، آرام کمی به طرف چپ متمایل شوید. در حالت گاسشو بمانید. پس از آنکه سرپرست تالار، با کیوزاکو به شانهتان ضربه زد، به حالت اول بازگشته و احترام بگذارید. همچنین، سرپرست تالار که پشت سرتان قرار گرفته، در حالی که کیوزاکو را با دو دست گرفته، به شما ادای احترام میکند.
ذن را همواره مکتب انضباط میدانند. تمامی آداب ذندو، به همراه دیگر آداب سکونت در معبد یا دیر ذن، باید با نظم فردی و گروهی همراه باشد.
نحوهی گوتایتوچی (سجده)
پینوشتها:
1- تالار و محل مخصوص ذاذن. برای اولینبار در قرن هشتم میلادی، فردی بهنام هیاکو(Hyako) اولین ذندوی رسمی را تاسیس کرد.
2- حالتی احترامآمیز است. در این وضعیت، دست چپ، مشت شده و دست راست، روی آن گذشته میشود و در جلوی سینه قرار میگیرد. این حالت، ایسشو (Issho) نیز نامیده میشود و در حالت ایستاده و یا در حال راهرفتن، مشهود است. در مکتب رینزایی، دست چپ، روی دست راست قرار میگیرد.
3- حالت احترام گذاشتن با چسباندن کفِ دو دست بههم و قرار دادن آنها روی سینه.
4- بالشتکی گرد و مدور که بهعنوان تکیهگاه در جریان ذاذن، زیر نشیمنگاه قرار میگیرد.
5- نوعی راه رفتنِ بسیار کند و آرام که در فاصلهی بینِ دو ذاذن انجام میگیرد و در ذندو متدوال است.
منبع: sotozen.com
وبلاگ علی فرحبخش (موگِن) 